a. Cung cấp kiến thức cơ bản về cả trang Web và Portal
b. So sánh cấu trúc của trang Web và nền tảng Portal
c. Xu hướng phát triển trong tương lai của cả hai
Một trang Web (web page) là một tài liệu được viết bởi ngôn ngữ HTML hay XHTML và đặt trên mạng toàn cầu Internet qua một địa chỉ duy nhất và cố định được gọi là URL. Một trang Web có thể chỉ một trang hay có thể bao gồm nhiều trang hợp lại, trang này ở trong trang kia. Những trang Web nhiều trang này được tạo ra bởi việc sử dụng các khung (frames), và chúng được tạo ra nhiều hơn thông qua việc sử dụng CSS.
Những cải tiến cho phép người sử dụng để định hướng nội dung trên các trang web trong khi còn lại trên trang ban đầu. Các trang Web chứa các liên kết định hướng (NL) cho các trang Web và được xem thông qua trình duyệt Web. Các trang web cũng có thể chứa các yếu tố mà có thể nhìn thấy (đồ họa và hình ảnh) và có thể không được xem (script, metatags).
Một Website được đặt trên một máy chủ Web như là một tập hợp các trang Web được lưu trữ trong các thư mục có cấu trúc. Người dùng chuyển từ trang này đến trang khác thông qua việc sử dụng các liên kết, các thanh định hướng, hoặc siêu liên kết (Hyper Links) để xem thêm các trang Web. Mặc dù như vậy nhưng trang Web tương đối phẳng hay tĩnh khi so với cổng thông tin – Portal với nhiều chức năng và phức tạp hơn.
Cổng thông tin điện tử Portal (P), là một Website hoạt động như một cổng trỏ đến các tài nguyên khác (Internet hoặc Intranet). Các nguồn tài nguyên cung cấp cho người sử dụng với nhiều khả năng được tăng cường thông qua việc sử dụng các phương tiện phân tán như máy tính, máy trợ giúp kỹ thuật số cá nhân (PDA), và điện thoại di động. Vì vậy, một số sẽ tranh luận cho rằng các portal là không có gì mới, đơn giản nó chỉ là một loại trang Web. Các ý kiến khác (Tatnall, 2005) tranh luận rằng Portal là hơn trang Web. Ít nhất, các cổng thông tin Portal được tăng cường mạnh mẽ các phiên bản cải tiến dọc theo sự phát triển tiến hóa của trang Web đơn giản.
Tatnall (2005) cố gắng để phân loại chúng và đưa ra một danh sách các loại chủ yếu sau:
a. Các Portal chung chung
b. Các Portal theo nghành dọc
c. Các Portal theo diện rộng
d. Các Portal mang tính cộng đồng
e. Các cổng thông tin doanh nghiệp (EP)
f. Các cổng thương mại điện tử
g. Các cổng thông tin cá nhân/ hay di động
h. Các portal cung cấp thông tin
i. Các cổng thông tin đặc biệt
Trong khi một số lời cảnh báo về cái chết của Portal (Online Publishing News, 1999), một số khác (White, 2003) viết về sự biến dạng của Portal, làm đẩy nhanh triển quá trình biến đổi của trang Web đơn giản để đáp ứng yêu cầu của người dùng.
Cấu trúc của trang Web
Trang Web các loại được tạo ra bởi việc sử dụng hậu tố HTML và các lệnh HTML bên trong văn bản. Mỗi thẻ HTML được đặt giữa các dấu ngoặc (< và >). Hầu hết các thẻ HTML được dùng thành từng cặp, gồm thẻ mở và thẻ đóng, thẻ đóng thường thêm dấu gạch chéo (Ví dụ:
là thẻ mở,là thẻ đóng). Các phần cơ bản của một trang Web được tạo bởi các thẻ bao gồm phần đầu ( ), tiêu đề ( ), và thân của văn bản ( ). Ngoài ra các thẻ cung cấp cho các vùng dấu cách ( ). Có một số thì đòi hỏi phải có các thẻ đóng còn một số thì không.
Các thẻ mở rộng có thể được sử dụng để thêm màu nền (
Ngôn ngữ HTML cung cấp các công cụ mà người thiết kể sử dụng để tạo ra cấu trúc cơ bản của một trang Web, với một trang chủ và tất cả các trang gắn được theo trang web đó. Những trang này cung cấp:
a. Sự tuần tự nối nhau giữa các trang
b. Các hệ thống cấu trúc
c. Các trang web liên quan đến trang đó
Người sử dụng thông qua trang Web để tìm và rà soát thông tin đưa chúng lên bởi những người thiết kế Web.
Thông thường, các trang Web chứa đựng những phần sau :
a. Các menu và trang bé hơn
b. Danh sách các tài nguyên liên quan tới trang web
c. Các sơ đồ website và các hướng dẫn
d. Các đặc điểm tìm kiếm và thông tin liên hệ cho người thiết kế, người sở hữu website
Các trang Web thiết kế tốt là các trang được xây dựng hướng đến sự quan tâm của người sử dụng. Điều này đảm bảo cho người sử dụng được hướng tới sự phát triển của các trang Web ngày càng phức tạp hơn, và cuối cùng là thì sự phát triển của các Cổng thông tin chính là sự tiếng hóa tự nhiên của trang Web đơn giản.
Cơ sở hạ tầng của các Cổng thông tin Portal
Như một trang Web với một bộ các thành phần kỹ thuật (thấy được và không thấy được), đó là Portal. Wojtkowski và Major (2005, trang 22) đã vạch ra những thành phần có cơ bản của các cổng thông tin điện tử như sau:
a. Tập hợp nội dung và xuất bản
b. Các công cụ tìm kiếm, các máy tìm kiếm và các bộ phân loại
c. Tích hợp ứng dụng
d. Các nhân hóa, nắm bắt dữ liệu, lọc và khai phá dữ liệu
e. Bảo mật, phân quyền các dịch vụ qua một danh mục
f. Các liên kết tới các thàn phần trong và ngoài hệ thống
Các thành phần này đóng góp làm thế nào mà portal trở nên tiện dụng với người sử dụng. Thậm chí không hiểu các đặc trưng của những thành phần này, nó chỉ rõ rằng các cổng thông tin phức tạp hơn nhiều so với các trang Web.
Ngoài những thành phàn kỹ thuật này, các cổng thông tín đòi hỏi một môi trường cổng với ý nghĩa là chức năng (Wojtkowski & Major 2005, trang 23-25). Môi trường này được xây dựng trên các bộ phận sau. Các cổng thông tin đòi hỏi một ứng dụng máy chủ như là một máy chủ Web để đáp ứng các yêu cầu của người dùng. Nội dung cho nhưng yêu cầu này được cung cấp thông qua sự hỗ trợ của nhiều ứng dụng cơ sở dữ liệu khác nhau. Môi trường cổng thông tin ngoài ra cũng cần một mô tả phân loại, cấu trúc thư mục, hay phân loại cho việc tổ chức thông tin. Các bộ phận cần thiết khác cho một môi trường cổng thông tin bao gồm một Webcrawler, các đặc tả dữ liệu định hướng, các công cụ phụ trợ, các cơ chế phân loại, các bộ lọc, và một chỉ số. Thêm nữa, các cổng thông tin còn đòi hỏi một thẻ ảo để lưu vết việc định vị của các dữ liệu thực được kết hợp với cổng thông tin. Các thành phần thêm bao gồm một dịch vụ Web, các hệ thống quản trị nội dung, và phần mềm để tích hợp các ứng dụng này.
Lý do đề cập đến sự cần thiết của các thành phần kỹ thuật này và những phần tử môi trường cổng thông tin là mô tả sự khác biệt thế nào giữa cổng thông tin so với các trang Web. Nhưng có lẽ sự khác biệt chính không nằm ở một mình yếu tố kỹ thuật, mà trong việc nâng cao chức năng như những gì chúng được kỳ vọng. Cổng thông tin cung cấp cho người dùng khả năng truy cập thông tin hiệu quả hơn. Việc cải thiện này cũng cung cấp người dùng cơ hội quản lý tri thức, một qui trình tìm kiếm có hệ thống, quá trình lựa chọn, tổ chức và chắt lọc thông tin và biểu diễn thông tin theo cách có hiệu quả, đồng thời nâng cao sự lĩnh hội tri thức của từng người dùng riêng biệt và khả năng đưa ra quyết định trong các chủ đề hay những vùng chủ để ưa thích. Cách khác mà cổng thông tin khác với trang Web truyền thống là nó cung cấp người dùng khả năng lập kế hoạch và hướng nghiệp vụ và các hoạt động điều hành tổ chức giống như trong một hệ thống thông tin quản lý (MIS).
Cổng thông tin cung cấp chức năng hỗ trợ quá trình thu thập dữ liệu. Chỉ một người dùng được truy cập vào các dữ liệu thích hợp và có liên quan, đồng thời cấp các hỗ trợ quyết định cho người dùng. Và cuối cùng, các cổng thông tin đưa ra nhiều cách để có thể đạt được lợi thế cạnh tranh với việc hỗ trợ cho tư duy chiến lược. Các lợi ích của quản lý tri thức và quản lý các hệ thống thông tin để những người sử dụng Portal, phía sau những lợi ích của các cổng thông tin điện tử. Một lợi ích mạnh mẽ khác đối với người dùng cổng thông tin là với cổng thông tin được thiết kế tốt có thể phục vụ như những hệ thống thông tin điều hành tác nghiệp cá nhân (EIS). Chẳng hạn, nó cung cấp các thông tin xác thực, đúng thời điểm và số lượng thích hợp, không hơn không kém. Khía cạnh đặc trưng của các cổng thông tin là các hệ thống thông tin thời gian thực, hay đưa ra sự khác biệt, một giao diện với dữ liệu và các công cụ đo trực quan như các báo cáo, các biểu đồ mà có thể những người ra quyết định giải quyết tốt công việc của họ (Malik, 2005).
Một cuộc kiểm tra sơ bộ các trang Web và các cổng thông tin có thế đưa đến kết luận không chính thức rằng chúng có sự tương đồng. Nhờ vào khảo sát sâu hơn thì người dùng có thêm những nhận biết tinh tế để đánh giá đúng dự định năng suất được cung cấp bởi các cổng thông tin. Tuy vậy, có một số vấn đề với các cổng thông tin. Neilson (2005) nghiên cứu một số các công ty với các sản phẩm cổng thông tin và thấy rằng những thách thức sau đây:
1. Các giải pháp cổng thông tin không tiện lợi
2. Đăng nhập một lần so với Nhóm đăng nhập vẫn còn không thực tế
3. Các nhân hóa cho các cá nhân vẫn còn hiếm. Thay vào đó các tùy biết trên cơ sở vai trò của người dùng được thiết kế dựa vào chức năng của cổng thông tin
4. Sự điều hành tác động đến sự thành công nhiều hơn là các vấn đề công nghệ liên quan
5. Nghiên cứu về sự hài lòng của người dùng hay tác động ảnh hưởng đến năng suất người dùng là không đủ
Xu hướng trong tương lai
Trong khi Neilson (2005) báo cáo cho rằng không có nhiều thay đổi trong hướng phát triển sau ba năm, Cahill (2006) tranh luận rằng trong tương lai của các cổng thông tin sẽ cần phải môi giới những thành phần sau đây hứa hẹn những tác động đến năng suất của cổng thông tin và sự hữu dụng nếu các cổng thông tin tập trung vào người khách hàng trở thành một phần của các công cụ công nghệ trong tương lai.
1. Ai cần những thông tin nào?
2. Làm thế nào tìm các kiến thức cần thiết một cách nhanh chóng?
3. Các thông tin nên được cung cấp ra như thế nào?
4. Người dùng có lấy được tất cả các thông tin liên quan cần thiết để ra các quyết định hay không?
5. Các kết quả có chính xác và có liên quan hay không?
Donley (2005) bổ sung thêm các mục tiêu cho các nhà phát triển, khi ông tranh luận rằng các cổng thông tin cần chuyển tới phía sau những mục đích được đặt ra của họ. Trong khi các cổng thông tin đòi hỏi thu thập thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, nhất là chúng chỉ có khả năng của giao diện với một nguồn, thư mục hay một cơ sở dữ liệu vào một thời điểm. Ngay cả với những cải tiến được hiện thực, Strauss (2002) cho rằng thậm chí cổng thông tin tùy biến tốt nhất cũng sẽ không thể giải quyết được nhu cầu của tất cả mọi người. Các cổng thông tin trong tương lai sẽ cần để tìm cách giảm thiểu điều này để tối đa năng suất cá nhân. Khi phát triển, các cổng thông tin được hiệu chỉnh sẽ trở nên mạnh mẽ với các thiết bị hỗ trợ cá nhân PDA, và sẽ có chức năng như thiết bị hỗ trợ kỹ thuật cá nhân với những khía cạnh trí tuệ nhân tạo – AI.
Kết luận
Trên cơ sở những gì vạch ra ở đây, các cổng thông tin cần được tùy biến đến vượt xa năng lực của một website thuần. Người dùng có thể thay đổi tính năng cơ bản của cổng thông tin để nâng cao sự tiện lợi. Vì vậy, các cổng thông tin cần phải được thích nghi và cung cấp đúng thời điểm hỗ trợ người dùng. Nó có thể không được xa trong tương lai khi cổng thông tin được thiết kế như các công cụ thông minh mà thêm các chức năng cho mình để có thể tự theo dõi người sử dụng dùng các công cụ phía sau Portal. Nó cũng được kỳ vọng rằng các cổng thông tin sẽ trở nên tiên tiến hơn, chức năng và được tăng cường bởi các công cụ mới, cùng kiểu tiến hóa với sẽ xảy ra với các trang Web. Tuy nhiên, các sự khác biệt sẽ liên tục tồn tại giữa chúng trong những cấp độ phức tạp và chức năng hiệu quả được cung cấp cho người sử dụng
Tham khảo
Cahill, D. (2006). Deriving order from chaos: Creating an information integration strategy. DM Review. Retrieved March, 2006, from http://www.dmreview.com/article_sub.cfm?articleId=1046371
Donley, C. (2005). The trouble with portals. DM Review. Retrieved March, 2006, from http://www.dmreview.com/article_sub.cfm?articleId=1040169
Malik, S. (2005). Enterprise dashboards: Design and best practices for it. Indianapolis, IN: John Wiley & Sons.
Nielson, J. (2005). Internet portals get streamlined. Alertbox. Retrieved March, 2006, from http://www.useit.com/alertbox/portals.html
Online Publishing News. (1999). The portal is dead. Long live the portal? Retrieved March, 2006, from http://www.mmp.co.uk/htm/99815oln1.htm
Strauss, H. (2000). Web portals: A home page doth not a portal make. Edutech Report, 15(11). Tatnall, A. (Ed.) (2005). Web portals: The new gateways to internet information services. Hershey, PA: Idea Group Publishing.
Tatnal, A. (2005). Portals, portals everywhere. In A. Tatnall (Ed.), Web portals: The new gateways to internet information services (pp. 1-14). Hershey, PA: Idea Group Publishing.
Tulloch, M., & Mai, B. (2003). Knowledge management on the web. In G. W. White (Ed.), The core business web: A guide to key information resources (pp. 213-221). New
York: Hayworth Press. White, C. (2003, July). Is the portal dead? DM Review.
Retrieved March, 2006, from http://www.dmreview.com/article_sub.cfm?articleId=6959
Wojtkowski, W., & Major, M. (2005). On portals: A parsimonious approach. In A. Tatnall (Ed.), Web portals: The new gateways to internet information services (pp. 15-14). Hershey, PA: Idea Group Publishing
(Biên dịch: Cục Ứng dụng CNTT)
